Leerlingen zelf aan de slag!?

Rennende jeugd

Het is een veelgehoorde klacht. Jongeren, en dan met name VMBO-leerlingen bewegen te weinig en hebben te vaak overgewicht. Project SALVO (Stimuleren Actieve Leefstijl VMBO-Onderwijs) van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) en Hogeschool van Amsterdam (HvA) liet de leerlingen zelf activiteiten bedenken en uitvoeren.

‘We zijn op allerlei manieren met de leerlingen gaan praten’, vertelt projectleider John Dierx. ‘Om te weten te komen wat ze drijft, wat ze wel of niet leuk vinden aan bewegen en sport en wat hen motiveert. Het is daarbij de kunst zoveel mogelijk door hun ogen te kijken.’

Op zich kwam daar niets verrassends uit. Dierx: ‘Ze willen best meer sporten of bewegen. Zolang het maar leuk is. Ze zoeken lol, fun, een uitdaging. Het liefst samen met vrienden. Maar er moet wel een leraar bij zijn. Anders krijgen ze ruzie. Een leuke leraar, dat wel.’

Het idee was dat ze vervolgens ook zelf activiteiten gingen organiseren. Maar dat lukte lang niet altijd. Volgens Dierx lag dat niet alleen aan de leerlingen: ‘Scholen vinden het vaak toch moeilijk om zoiets uit handen te geven aan leerlingen. Die werken in de regel niet op deze manier en de schoolleiding maakt zich zorgen over bijvoorbeeld de veiligheid. Leerlingen zijn gewend dat er dingen voor hen worden georganiseerd, dus die nemen ook het initiatief niet.’

‘Achteraf weten wij dat wij een stap hebben overgeslagen’, vervolgt Dierx. ‘We hadden allereerst moeten zorgen dat we directie en docenten van de school meekregen. Om commitment te krijgen en duidelijk te maken wat we wel en niet verwachten. Daarom hebben wij onze werkwijze aangepast. We leren de docenten nu om weliswaar het initiatief te nemen, maar om vervolgens de jongeren het werk te laten doen. Zij moeten dan als het ware ‘op hun handen’ gaan zitten.’

Inmiddels is op één van de tweeëntwintig deelnemende scholen door de leerlingen een obstacle run georganiseerd. Een activiteit die voldoet aan de criteria van de jongeren: lol, fun en uitdagend. Zo’n obstacle run is echter niet zonder gevaren. Dierx: ‘Het mooie is dat de school tegen de leerlingen heeft gezegd: doe maar, maar let op de veiligheid. En dat hebben ze geweldig aangepakt.’

De studenten sportkunde en lichamelijke opvoeding aan de HAN worden inmiddels opgeleid met de methode die Dierx en zijn collega’s hebben ontwikkeld die uitgaat van de mogelijkheden en behoeften van de leerlingen zelf. Deze benadering en de SALVO-aanpak is relevant voor scholen die al dan niet met ondersteuning van professionals aan de gezondheid en de actieve leefstijl van hun leerlingen willen werken. ‘Op basis van alle ervaringen hebben we de methode uiteraard bijgesteld. We nemen scholen eerder mee in de werkwijze en er is meer aandacht gekomen voor leren initiëren, stimuleren en vervolgens loslaten.’